Enige weken geleden werd ik gevraagd of ik iemand de Z-proeven wilde voorlezen bij een wedstrijd. Dit was voor mij alweer jaren gelden, maar ach het lezen verleer je niet, dus ik deed het graag.

Om er even in te komen en me voor te bereiden, aanschouwde ik een paar ruiters en amazones, die voorafgaand aan de combinatie reden. Ik kom niet veel op wedstrijden, laat staan dat ik regelmatig de Z bekijk. Wat ik zag verbaasde me, maar was ook vooral deceptie. Sommige momenten vond ik ronduit schokkend.

Het dressuurproevenboekje begint voorin met de omschrijving van het doel van de dressuur. En ik noem het nog maar eens:

“Het doel van dressuur is de ontwikkeling van het paard tot een ‘happy athlete’ door een harmonieuze en systematische opleiding. Deze opleiding maakt het paard soepel, ontspannen en los, maar ook tevreden en oplettend. Het paard en de ruiter begrijpen elkaar volledig; er is harmonie.” (!!!)

“De ontwikkeling wordt zichtbaar door: de ongedwongenheid en regelmaat van de gangen, de ontspanning, de aanleuning, de impuls, het recht gericht zijn van het paard en de verzameling”.

“Dankzij steeds aanwezige impuls en de elastische buigzaamheid van zijn gewrichten, die door geen enkele beperking worden tegengewerkt, gehoorzaamt het paard bereidwillig en zonder weifelen, met kalmte en stiptheid van de verschillende hulpen van de ruiter. Het paard toont daarbij zowel geestelijk als fysiek een harmonisch en natuurlijk evenwicht”.

Voorheen werd “harmonie, vertrouwen en oplettendheid van het paard” als apart onderdeel benoemd in de Z-proeven en werd er dus een cijfer aan toegekend. Ik begrijp dat het onderdeel in de huidige proeven is weggelaten, omdat harmonie en vertrouwen uit de te rijden onderdelen moet blijken. Ik vind het jammer dat het onderdeel er niet meer in zit, want dat is mijns inziens de kern van de dressuur en dat mag zeker tot uitdrukking komen in een apart te benoemen onderdeel. Anderzijds is het misschien maar goed, dat het is weggelaten, want als ik jury was, zouden de meeste ruiters hier ronduit een 0 voor krijgen.

Wat kunnen theorie en praktijk ver uit elkaar liggen….

Wat ik zowel op het voorterrein als in de ring zag, leek in niets op hetgeen hierboven is beschreven. Ik vroeg me af of de ruiters en amazone überhaupt deze tekst in het proevenboekje ooit gelezen hadden. Laat staan of ze er iets van hadden begrepen.

Ik zag angstige en schrikkerige paarden, heel veel spanning bij zowel paarden als ruiters, getrek (vooral aan de stang), geschop en gescheld, maar ook stoïcijns haast afgestompt ogende paarden. Nagenoeg bij alle combinaties miste ik iets van samenspel en samenwerking tussen ruiter en paard. Wat ik slechts waarnam was een sterk machtsgevoel, waarbij de ruiters verwoede pogingen deden om bij hun paard af te dwingen, te doen wat er opgedragen werd. Ik vroeg me hardop af, hoe deze mensen zo ver waren gekomen. Een antwoord bleef als vanzelf uit.
Bewustwording en bewustzijn zijn, zeker op wedstrijdmomenten ver te zoeken.

De situatie was als volgt: de ringen lagen naast elkaar en naast de tweede ring was een partytent, waar de catering en het secretariaat huisden. Tussen de ring en de tent lag een wandel cq. fietspad. Het regende zo nu en dan, waardoor een aantal mensen een paraplu opstak.

Nadat ik een aantal proeven had bekeken, was ik aan zet om te lezen. Luid en duidelijk dreunde ik, als gevraagd, de onderdelen twee keer achter elkaar op. O ja, het onderdeel verzamelde stap, tussen de keertwendingen, hoeft niet te worden voorgelezen, dat was ik even vergeten na al die jaren.

Voor zover ik tussen het lezen door kon kijken, zag ik een ontspannen proef. Voor deze combinatie vond ik dat de belangrijkste en grootste winst. Het was ook pas de tweede keer in het Z. Het kon allemaal net iets punctueler en met iets meer flair. De proef was iets te no-nonsense gereden en dat bleek ook uit de punten, 203. Een typische 5-jes, 6-jes proef, om het zo maar uit te drukken. Niet slecht, maar ook niet goed genoeg.

De tweede proef liep anders. Het stroomde inmiddels van de regen, waardoor veel publiek de plu op had gestoken. Er kwam een dame met een kinderwagen langs. Al snel na het starten weigerde het paard de lange zijde, waar de partytent stond, te volgen. Het werd geslinger, wegrennen, stilstaan, steigeren en achterwaarts gaan. Van doorrijden was geen sprake meer, ook een volte met poging om de ontspanning te hervinden mocht niet baten. Het paard bleef weigeren en steigeren. De jury stapte uit en adviseerde om de proef vrijwillig te staken, want de ongehoorzaamheid was dusdanig, dat het verder rijden van de proef niet meer mogelijk was. Een boze amazone verliet de ring en verdween naar het ‘achterterrein’, buiten het zicht van publiek en ruiters. Daar kreeg het ervan langs en werd hij nog geruime tijd, met uiting van veel emoties, doorgereden, want hij moest toch een lesje leren en weten, dat zijn gedrag in de ring niet getolereerd werd. Of hij dat begrepen heeft, laat zich raden.

Als er vertrouwen, harmonie en oplettendheid was, dan zou er toch geen angst voor aanwezige externe factoren zijn geweest? Dat stoel ik op eigen ervaring met angstige en schrikkerige paarden. Doordat ik mijn paarden getraind heb op het trekken van aandacht. Simpel door bijvoorbeeld een kuithulpje, maar ook het oefenen in “ongewone” omstandigheden. Door het paard enerzijds het vertrouwen te geven, dat er niets engs is (vooral gewoon door blijven rijden, niet laten kijken en niet belonen bij schrikreacties, maar ook zeker niet straffen!) en anderzijds middels kuithulpen of oefeningen te dwingen op mij te letten en niet op externe factoren, kun je het echt leren om in alle omstandigheden door te laten lopen.

Er werd laag gejureerd hoorde ik her en der klinken. Dat verbaasde me, zeker bij wat ik gezien had, niets. Wel verbaast het mij telkens weer, dat mensen blijkbaar niet in staat zijn of willen inzien, dat hoge punten verdiend moeten worden door goed te rijden en dat dat dus blijkbaar echt niet het geval was. En niet in de laatste plaats is het daarbij van belang, dat er samenspel en samenwerking is tussen paard en ruiter. In vertrouwen, harmonie en oplettendheid moet langdurig worden geïnvesteerd. Dat dwing je niet af! Het is DE basis om tot succes te komen. En zeker in het Z vind ik het iets dat voor elkaar moet zijn. Wat ik zie, is dat machtsverhoudingen botsen. Een ruiter wenst de macht over het paard te hebben om hem te dwingen het werk te doen. Helaas zo werkt het niet. In plaats van te werken aan een duurzame relatie van zowel geven als nemen, komen ruiter en paard tegenover elkaar te staan. Jammer, maar vooral niet nodig en zeker niet de weg naar succes.

NB. Achteraf kreeg de mevrouw met de kinderwagen de schuld van de mislukte proef.... en ja bij de anderen was de jury gewoon te streng!